Gå til sidens hovedinnhold

Direkte umoralsk

Marianne Aulie retta voldtektsanklagar mot to namngitte kjendisar på NRK P3. Det var ikkje tilfeldig at denne konfronterande åtferda fann stad på direktesendt radio.

DEBATT(NA24): Direktesendte lydar og bilete har ei enorm kommunikativ gjennomslagskraft. Det er alltid ein menneskeleg nerve, ein steming av lett nervøsitet pga. sjansen for at du dummar deg ut, og mange minne om kor galt det kan gå hvis folk er uheldige eller ukonsentrerte.

I debattprogram har alle deltakarane sjansen til å ta ordet i kampens hete. I ein del program kan innringarar også komma direkte på lufta, og det følest som ei stor makt for ei lita stund. Mangel på forhåndskontroll inneber samtidig at dei talande har eit større ansvar for det du seier enn om dei henvendte seg i andre medieformer.

NA24 - din næringslivsavis

Direktesent konfrontasjon blir utnytta maksimalt i prateprogram på radio, kanskje særleg i amerikansk talk radio der dei villaste påstandar haglar gjennom lufta, men også hjå Mina Hadjian på NRK P3. Forma er laussluppen og vågal, programleiaren er direkte og konfronterande, gjestene spelar ut alt dei har.

Dei direkte sendeflatane varer mange timar kvar dag, og det er mange opningar for spontanitet eller planlagte utfall frå gjester (og programleiarar). Hundrevis av menneske slepp til kvar veke, i ein endelaus serie av meir eller mindre bevisst provoserande åtferd som er meint å skapa merksemd om ein sjølv og eins interesser.

Det går for eksempel an å kuppa livesendinga på ein måte som ingen andre medieformer tillet. Folk framfor mikrofonen har sjansen til å seia akkurat det dei vil, i det minste ein setning eller to før dei blir kutta. Kanskje kjem du på noko som gir deg dine femten minutts berømtheit? Men same kva gjesten måtte finna på kan ho ikkje fråskriva seg ansvaret for det ho seier og gjer på lufta.

NA24 Propaganda - landets største medienettsted

Og der dukka minsanten Marianne Aulie opp også. (Eg skrudde forøvrig av radioen akkurat då det omtalte intervjuet byrja, for eg tenkte at det blir så kjedeleg). Det er jo hennar demokratiske rett å profilera seg og sine interesser gjennom mediene, for spelereglane er jo like for alle.

Hvis Aulie hadde forsøkt å fremja anklagane til Dagbladet, NA24 Propaganda eller på eit tv-program som blir innspelt nokre timar før det blei sendt, ville ho aldri fått det ut i offentlegheita. Redigeringa og den redaksjonelle forvaltninga utgjer ein kompakt vegg mot urimlege anklagar og ondsinnaheit, ja mot alle ytringar som redaksjonslauget har definert som utillatelege.

Dette veit sjølvsagt Marianne Aulie, eller eg vil i det minste føresetja at ho veit det. Ho kan til og med ha prøvd å fremja anklagane sine andre stader og skjønt at det ikkje vil lykkast. Uansett fremja ho dei i den einaste kanalen der det faktisk gjekk an.

Kva var det som var så sjokkerande? Det skjedde ikkje noko dramatisk utanfor radiostudioet. Det var ikkje ein Hindenburg-eksplosjon, ingen latterkrampe eller ondsinna krangel med høglydte personangrep som ingen kunne vera klar over på førehand. Det skjedde ein ting som er ganske vanleg utafor mediene, nemleg at eit menneske åpna munnen og formulerte setningar fulle av potensiale for å såra, ska pa konflikt og uopprettelege skuffelsar i folks oppfatningar av kvarandre.

Det er ikkje eit hovudpoeng om anklagen er sann eller ikkje. Eg føreset at kven som helst har verbale evner til å kasta ut anklagar, kanskje er dei sanne og kanskje er dei ikkje. Det einaste som er sikkert er at dei skapar negative konsekvensar for alle involverte, og at det hadde gått an å forfølgja anklagane på andre måtar, særleg etter fjorten år. Marianne Aulie følgjer ikkje dei sosiale (eller juridiske) reglane for korleis anklagar blir fremja, og har ikkje omtanke for kjenslene til lyttarane, som ikkje forventar eller ynskjer å få vita om namngitte personar sine moglege sexovergrep når dei lyttar på radio, uansett kva program det er.

Eg trur kjernen i problemet er at Aulie misbrukar vår gjensidige tillit til at offentleg kommunikasjon er moralsk. Ho bryt ein sosial grunnregel som eg ikkje kan hugsa at har blitt broten på ein så alvorleg måte i norske medier før, som sjølv dei hippaste og kulaste medieungdommane appellerer til, nemleg respekt.

Lars Nyre
Dr. i medievitskap

Reklame

Pørni slår alle rekorder - her ser du serien